iglaste jagody

Są takie jagody, które można zbie­rać przez cały rok. Są cenioną przy­prawą, pięk­nie pachną i mają ape­tyczny śliw­kowy kolor. To szysz­ko­ja­gody jałowca.

Tak nie­po­dobne do wszyst­kich pozo­sta­łych szy­szek, zostały wyod­ręb­nione jako oddzielny typ. Owo­co­wa­nie jałowca zaczyna się, podob­nie jak u innych igla­ków, od zapy­le­nia żeń­skiego kwiatu, jed­nak szyszka zawie­ra­jąca nasiona zamiast tward­nieć, zra­sta się i two­rzy miąższ. Na poje­dyn­czej jago­dzie widać nawet te zro­śnięte łuski.

Jagody w pierw­szym roku są zie­lone, doj­rze­wają dopiero w dru­gim i wtedy przy­bie­rają ciemną barwę, coś z brą­zów i gra­na­tów. Mają natu­ralny biały nalot. Mogą znacz­nie róż­nic się kształ­tem, każdy owalny, okrą­gły, grusz­ko­waty i (jak te na zdję­ciach) rów­nież sze­rzy niż dłuż­szy jest w porządku. Obra­zowo – te w sło­iku są doj­rzałe i aro­ma­tyczne, obok nie­doj­rzałe lub podej­rzane, czyli pla­mia­ste i nie­zbyt wybar­wione. Tych dru­gich nie jemy.

Jało­wiec tra­dy­cyj­nie wyko­rzy­sty­wany jest do aro­ma­ty­zo­wa­nia jałow­cówki czyli ginu, mary­no­wa­nia mięsa (szcze­gól­nie woło­winy i dzi­czy­zny) i przy­pra­wia­nia dań z kapu­sty, ale jak naj­bar­dziej będzie paso­wał też do strącz­ków i warzyw­nych gula­szów. Jagody roz­drab­nia się bez­po­śred­nio przed uży­ciem, żeby nie tra­ciły aro­matu. Można je bar­dzo drobno posie­kać albo zgnieść w moździe­rzu i potem prze­pu­ścić przez mły­nek do pie­przu. Połą­cze­nie z czar­nym pie­przem i gałką musz­ka­to­łową uwiel­biam.

Jesz­cze dwie bar­dzo ważne uwagi.
Żad­nych ilo­ści jałowca nie wolno spo­ży­wać kobie­tom w ciąży i małym dzie­ciom.
Ist­nieją tru­jące jałowce. Przy takiej ilo­ści odmian i mie­szań­ców, jaką mamy, nie da się ich łatwo odróż­nić „na oko” od jadal­nych. Ale bez­błęd­nie można to zro­bić po zapa­chu. Tru­jące pachną nie­przy­jem­nie i wyraź­nie ina­czej niż jadalne. Nawet ktoś, kto ni­gdy dotąd nie zbie­rał jałowca, ale zna zapach jagód kupio­nych w skle­pie, jest bez­pieczny. To z prak­tycz­nego punktu widze­nia. Teoria jest taka, że do jedze­nia małych ilo­ści na pewno nadaje się jało­wiec pospo­lity (Juni­pe­rus com­mu­nis) – na pierwszej zielonej fotce, pest­ko­waty (J. dru­pa­cea), wir­gi­nij­ski (J. vir­gi­niana), skalny (J. sco­pu­lo­rum) – czyli praw­do­po­dob­nie ten ze zdję­cia powy­żej – i wiele innych gatun­ków. Tru­jący jest jeden, jało­wiec sabiń­ski (Juni­pe­rus sabina), w sta­nie dzi­kim nie­zwy­kle rzadki, a w dodatku cha­rak­te­ry­stycz­nie i nie­ład­nie pach­nący.


No to jak z tą jałow­cówką? Litrem dobrej wódki zalać łyżkę szysz­ko­ja­gód i nie­całą łyżkę cukru. Po dwóch mie­sią­cach nie­zbyt czę­stego potrzą­sa­nia zlać i odsta­wić do skla­ro­wa­nia na 2 tygo­dnie, a po tym cza­sie deli­kat­nie ścią­gnąć rurką płyn znad osadu.

tarkowa ciociówka

Tra­dy­cja wygląda tak: co roku wybie­ram jeden prze­pis od cioci i robię nalewkę. Nie ma zmi­łuj i że ja jestem z innej szkoły, prze­pis trzeba potrak­to­wać wier­nie, a przy naj­bliż­szej oka­zji poczę­sto­wać cio­cię. Na szczę­ście recep­tury nalew­kowe prze­cho­wały to, co książki kuchar­skie od dawna omi­jają – wyko­rzy­sta­nie dzi­kich roślin.

Owoce tar­niny, czyli tarki, uzbie­ra­łam wra­ca­jąc z ryko­wi­ska, a więc nadro­bi­łam zeszło­roczne zanie­dba­nie.

najprostsza tarninówka

0,5 kg owoców tarniny
szklanka cukru
2 szklanki wódki

Prze­mro­żone natu­ral­nie lub w zamra­żal­niku tarki zasy­pać cukrem i od razu zalać alko­ho­lem. Odsta­wić na co naj­mniej 6 tygo­dni, aż nalewka nabierze koloru, co kilka dni wstrzą­sa­jąc. Po tym cza­sie prze­fil­tro­wać i zosta­wić do doj­rze­wa­nia pół roku.

mahoniówka

Poprzedni napój z maho­nii był bez­al­ko­ho­lowy, to teraz coś dla miło­śni­ków pro­cen­tów. Tylko uwaga, nie­ostrożne zbie­ra­nie owo­ców zosta­wia ślady jak walka wręcz z kotem.
Maho­nia to nazwa łaciń­ska (Maho­nia aqu­ifo­lium), po pol­sku roślina nazywa się ościał pospo­lity, ale jakoś trudno mi się prze­sta­wić, bo dotąd uży­wa­łam żeń­skiej nazwy

Są dwie szkoły nalew­kowe. Zasy­py­wa­nie cukrem na począ­tek lub zale­wa­nie alko­holem. Wydaje się, że to pierw­sze pozwala uzy­skać szybko kolo­rowy alko­hol ze sporą zawar­to­ścią soku owo­co­wego, ale drugi spo­sób lepiej dba o wyko­rzy­sta­nie ewen­tu­al­nie dobro­czyn­nych sub­stan­cji, rów­nież natu­ral­nych barw­ni­ków. A maho­nia z dobrych rze­czy ma poli­fe­nole, jedze­niowe prze­ciw­u­tle­nia­cze, wspo­ma­ga­jące układ krą­że­nia i chro­niące przed nowo­two­rami. No to nalewka też będzie miała.

Inną decy­zją do pod­ję­cia był spo­sób przy­spie­sza­nia eks­trak­cji. Można roz­gnia­tać, ja zde­cy­do­wa­łam się na mro­że­nie. Wia­domo, woda w owo­cach się roz­sze­rza zama­rza­jąc, roz­bija tkanki od wewnątrz, skład­niki są lepiej dostępne. Dla­tego zamiesz­kały w zamra­żarce na kilka dni.


nalewka z owo­ców maho­nii

0,75 litra prze­mro­żo­nych owo­ców
wódka do 40% – dopeł­nie­nie do litra
100 g cukru (albo podobna ilość miodu) x2

Owoce zalać wódką i odsta­wić na tydzień. Po tym cza­sie dodać pierw­szą par­tię cukru lub miodu i mie­szać, aż się roz­pu­ści. Po mie­siącu zlać i dodać drugą dawkę słod­ko­ści, a jeśli będzie to miód, będzie potrzebna jesz­cze fil­tra­cja po tygo­dniu. Nalewka powinna doj­rze­wać jesz­cze kilka mie­sięcy – tra­dy­cyj­nie wstrzy­my­wać się z pró­bo­wa­niem ile się da.

flaszki

Pre­zenty, pre­zenty! Dosta­łam odręczny i jadalny, a nawet po czę­ści dziki zestaw domo­wych nale­wek. Te maleń­stwa to sosna, malina, mięta, pigwa i cytryna wypro­du­ko­wane przez Kaś z sie­dze­idlu­bie (i jej D.).

Wszyst­kie są super, ale coś czuję że sosnówka będzie moim ulu­bio­nym sma­kiem.

Sam pro­ces trwa­łego zdo­bie­nia szkła (tak, te napisy na bute­lecz­kach są zro­bione spe­cjal­nie dla mnie i nie da się ich zmyć ani odkleić) może­cie pod­pa­trzyć u źró­dła TUTAJ.

zlewnia

Tym razem jest wytraw­niej i jed­no­cze­śnie bar­dziej owo­cowo. Nowy prze­pis na magno­liówkę wygląda tak.
(A poprzedni można podej­rzeć TUTAJ.)

magno­liówka II

14 kwia­tów magno­lii
350 g cukru
2 laski wani­lii
300 ml wytraw­nego wina
750 ml słod­kiego wina
750 ml owo­co­wego dese­ro­wego wina
550 ml Mar­tini Rossi
1 l wódki

Płatki obe­rwać i drobno pokroić. Umie­ścić w słoju razem z wani­lią pozba­wioną pestek i cukrem. Zale­wać alko­ho­lem od naj­słab­szego do naj­moc­niej­szego: wino, wermut, wódka. Wstrzą­sać, aż cukier się roz­pu­ści i odsta­wić na 4 tygo­dnie. Prze­fil­tro­wać i roz­le­wać do bute­lek. Tra­dy­cyj­nie – im star­sza tym lep­sza.


Jak widać na lejku, jakieś pestki mi się prze­mknęły przy file­to­wa­niu wani­lii, ale zde­cy­do­wana więk­szość tra­fiła do cia­sta droż­dżo­wego mamy, czyli tam, gdzie ich miej­sce.

manilia - wagnolia

Tak się dzieje. Pomy­słu nie muszę przed­sta­wiać, bo został opi­sany przed pra­wie rokiem, teraz czas na dekon­struk­cję pro­por­cji. Reszt­kami sił powstrzy­muję się przed dosy­pa­niem do słoja bursz­ty­nów albo zie­lo­nych sosno­wych szy­szek. Niech no ja tylko znajdę ide­alny prze­pis bazowy.

Poprzed­nią magno­liówkę przed­sta­wi­łam naszym gościom jako signa­ture drink panny mło­dej. Mimo, że pole­ca­łam też sosnowy Silver Tip Mar­tini, zde­cy­do­wa­nie nie miał takiego bra­nia. Magno­liówki oca­lała jedna butelka do pró­bo­wa­nia po roku leża­ko­wa­nia. I co? Róż­nica jest deli­katna, a efekt nie­zmien­nie pozy­tywny. Cie­kawe, czego doko­namy przy tej par­tii.

magnozja

…mar­twię się już od mie­siąca. (To się nie martw!)

 Słój raz prze­zwany Kul­fo­nem został zamie­niony na inny przy oka­zji zle­wa­nia. Czyli czas naj­wyż­szy na recep­turę nalewki z kwia­tów magno­lii.

magno­liówka

3 duże kwiaty magno­lii
0,5 kg cukru (albo mniej)
3 laski wani­lii
3 butelki czyli 2,25 litra czer­wo­nego wina (tutaj jedno słod­kie – Kadarka i dwa pół­wy­trawne domowe)
0,8 litra spi­ry­tusu roz­ro­bio­nego 0,75 litra wody źró­dla­nej

Z kwia­tów obe­rwać płatki i drobno pokroić. Wrzu­cić do słoja, zasy­pać cukrem. Dodać prze­kro­jone wzdłuż laski wani­lii pozba­wione pestek. (Pestki poszły do butelki z domową esen­cją, tutaj by tylko zapy­chały filtr przy cedze­niu.) Wszystko zalać winem, a potem wódką uzy­skaną ze spi­ry­tusu i wody. Wycho­dzi aku­rat na słój 4,25 litra.
Zosta­wić na mie­siąc, potem prze­ce­dzić i roz­lać do bute­lek. Cze­ka­nie rok jest do bani, więc ćwi­czyć cier­pli­wość i otwie­rać jak naj­póź­niej.

Jest słodko, wani­liowo i jak dla mnie za mało bal­sa­micz­nie. Czyli dobrze jest i będą kolejne wer­sje.

wstrząsane i mieszane

Wstrząs i zamie­sza­nie stąd, że w jed­nym słoju miesz­kają kwiaty, prze­twory owo­cowe i pro­centy od szczę­śli­wych droż­dży (czy jakoś tak). Dwa razy dzien­nie trzę­sie­nie i mer­da­nie, potem będzie cedze­nie i leża­ko­wa­nie. A po dro­dze jesz­cze kilka zmian składu, więc na razie nie wyska­kuję z prze­pi­sem. Nic nie jest pewne. 

Tak wyglą­dał słój na początku, teraz bar­dziej przy­po­mina nie­wy­da­rzoną botwinkę. Brzydki jest, nawet się nie będę gim­na­sty­ko­wać z foto­gra­fo­wa­niem po ciemku. Kul­fon, Kul­fon, co z Cie­bie wyro­śnie?